Kończy się rok 2025 i w jego podsumowaniu wspomnę jeszcze o wystawie EXPO Osaka Kansai. Japonia już po raz trzeci była gospodarzem takiego przedsięwzięcia.
Targi trwały od 13 kwietnia do 13 października 2025 r., a ekspozycja zorganizowana była na wybudowanej na wodach Zatoki Osaka sztucznej wyspie Yumeshima co po japońsku oznacza wyspa szczęścia. (Yume – marzenie, shima – wyspa). Ponad sto sześćdziesiąt państw oraz dziewięć organizacji międzynarodowych spotkało się tu, by promować rozwiązania najbardziej korzystne dla Ziemi. Hasło tegorocznego Expo – „Projektowanie przyszłego społeczeństwa dla naszego życia” idealnie wpisało się w misję Polski, w promocję innowacyjnych rozwiązań naszych firm oraz rozwój współpracy z rynkami azjatyckimi, a także wzmocnienie pozycji kraju jako bezpiecznego miejsca na inwestycje. Ważnym elementem była także promocja kultury i turystyki. Każdy gość Pawilonu Polski, dzięki multimedialnym przekazom, mógł poznać bogactwo tradycji, krajobrazów a także zakosztować smaków polskiej kuchni.
Nasz kraj przedstawił bogaty program : występy artystyczne oraz pokazy filmowe przybliżając gościom różnorodność i bogactwo polskiego dziedzictwa. Była to także okazja do nawiązania międzynarodowych kontaktów biznesowych oraz promocji polskich marek na arenie światowej.
Polski pawilon na EXPO 2025 w Osace był nie tylko miejscem prezentacji, ale przede wszystkim przestrzenią dla dialogu i wymiany doświadczeń, mającą inspirować do wspólnego działania na rzecz lepszej przyszłości.
Teren Expo okalał tzw. „Ring” – kładka dla pieszych sięgająca wysokości 20 m, o średnicy 600 m i długości 2 000 m –jedna z największych budowli drewnianych na świecie.
Pawilon Polski został stworzony z myślą o harmonii z naturą, co odzwierciedla nasze narodowe wartości związane z ekologią i ochroną środowiska. Architektura budynku inspirowana była tradycyjnymi polskimi motywami, ale w nowoczesnym wydaniu, co tworzyło unikalne połączenie przeszłości z przyszłością. Zbudowany z drewna pawilon nawiązywał do tradycyjnych technik ciesielskich. Fasada została wykonana przy użyciu japońskiej techniki łączenia drewna „Kigumi Koho”, co było ukłonem w stronę japońskiej architektury.
Stanisław Kempa i Ewa Kierkło zaprojektowali polski budynek w kształcie wiru, wiru polskiej kreatywności. We wnętrzu zastosowali tylko łuki, płynnie przenikające się przestrzenie, a do tych nietypowych kształtów dopasowano wystawy. Twórcom zależało na tym, żeby odwiedzających zaangażować w różnego rodzaju interakcje mające zaintrygować, zaciekawić, wprowadzić w polski świat w niestandardowy sposób. Sprawić by pojawił się pierwiastek magiczny, który miał widza zachwycić i spowodować, że wystawę zapamięta.
A co pokazali tym razem Polacy ?
Ścieżka zwiedzania obejmowała 11 kluczowych doświadczeń, wielozmysłowych instalacji stworzonych przez polskich twórców i artystów.
Zwiedzanie rozpoczynało się od – Spirit Plant.
Autor: Marcin Ignac
Instalacja oparta o parametryczne rośliny, które wprowadzały odwiedzających w leczniczy świat związany z ziołami. Rośliny tworzone były w oparciu o algorytm, który na podstawie wyboru dostępnych parametrów, umożliwiał każdemu z odwiedzających skomponowanie indywidualnej rośliny –„Spirit Plant”. Powstałe w ten sposób obrazy były wyświetlane na półprzezroczystych ekranach, stanowiąc element scenografii ,dając jednocześnie wspaniałe wrażenia wizualne. Wprowadzały do wnętrza ulotny, magiczny klimat nawiązujący do dawnych rytuałów i wierzeń związanych z ziołami. Instalacja angażowała zwiedzających tak aby stali się jej współautorami, a roślina pozostała jako pamiątka. Mogli ją pobrać na telefon i udostępnić w mediach społecznościowych.
Kolejny punkt to animowany zielnik „Siedem Ziół” prezentujący tradycję polskiego zielarstwa przez współczesną ilustrację i nawiązujący do historii polskiej szkoły ilustracji. Zielnik inspirowany był zbieżną dla Polski i Japonii tradycją zupy z siedmiu ziół, którą gotowano na przedwiośniu. Miała na celu dostarczenie organizmowi cennych składników odżywczych. Podobna tradycja, choć na bazie innych składników, kultywowana była w Japonii. Instalacja przedstawiała rośliny zawierające substancje o walorach leczniczych, smakowych i zapachowych, którym od wieków przypisywano magiczne moce. Część wierzeń znalazła swoje potwierdzenie w nauce która z czasem precyzyjnie określiła ich działanie. Ilustratorkami były Kasia Walentynowicz, Monika Hanulak oraz Patrycja Podkościelny, zaś całość zrealizowana została przez zespół Science Now i Juice.
Przednówek
Autorki: Urszula Zajączkowska, Megi Malinowsky
Ta instalacja to symboliczne ujęcie zmienności polskiej przyrody oraz niespotykane połączenie wiedzy biologicznej z artystyczną ekspresją. Zamknięte w żywicy polskie rośliny, uchwycone zostały w ulotnym momencie transformacji. Zatopione w przezroczystych kulach efemeryczne formy, trudne do zaobserwowania w pełnym pośpiechu życiu, opowiadają o nieustającej przemianie istnienia. Instalacja ta miała także charakter viralowy, zapraszający do udostępniania treści w mediach społecznościowych. To artystyczny hołd dla ulotnych momentów w cyklu życia roślin – tych „przed nowym”, które zwykle umykają naszej uwadze. Powstała w oparciu o wieloletnie badania botaniki leśnej i własne obserwacje badaczy , instalacja miała na celu skłonić widza do zatrzymania się nad tym, co zwykle pomijane: pąkom niemal rozwiniętym, kwiatom pozostałym tylko z jednym płatkiem czy owocom w delikatnej fazie dojrzewania. Rośliny (zebrane w różnych okresach sezonu – od końca zimy aż po późną jesień) zostały ostrożnie wysuszone w żelu krzemionkowym, dzięki czemu zachowały swoją trójwymiarową formę, kolor i najdrobniejsze detale. Następnie ponad sto trzydzieści okazów zatopiono w owych przejrzystych kulach żywicznych budzących zachwyt.
Najbardziej Polski Krajobraz
Autorzy: Szymon Pepliński, Wiesław Bartkowski
Instalacja „Najbardziej Polski Krajobraz” wykorzystuje metody sztucznej inteligencji, aby przybliżyć odwiedzającym istotę polskiego krajobrazu i pokazać jego różnorodność. Generowane przez AI, na paronamicznym ekranie pejzaże Polski, ewoluowały i zmieniały się pod wpływem ruchu odwiedzających. Pojedyncze osoby i grupy widzów przemieszczające się wzdłuż ekranu determinowały cechy wyświetlanego obrazu. Ten, płynnie zmieniał się, budował i przeobrażał poprzez sekwencje ruchów. Instalacja „wytrenowana” na tysiącach zdjęć z różnych regionów Polski, stwarzała nowe, nieistniejące pejzaże, będące idealnymi reprezentacjami polskości krajobrazu według AI.
Chmura
Autorka: Hanna Stano
Chmura nawiązuje do ludowych ozdób znanych jako „pająki”, charakterystycznych dla tradycji rękodzielniczych wielu regionów Polski. Powstawały one w okresach świątecznych, żeby przynieść szczęście gospodarzom i ochronić dom przed złem. Kolorowa forma ludowa stała się inspiracją do stworzenia instalacji przestrzennej. Zintegrowana z oknami Pawilonu”Chmura” oferowała intrygujący widok z zewnątrz .
Dźwięk Materii
Autorzy: IP Group
Multisensoryczna immersyjna instalacja została zainspirowana formą tężni solankowej i tarniną , a także społecznym i wspólnotowym charakterem dbania o zdrowie i dobrostan.
Instalacja „Dźwięk Materii” inspirowana była tradycją inhalacji. Łączyła efekty świetlne i dźwiękowe. Angażowała zmysły i przynosiła relaks. Pozwalała gościom zanurzyć się w dźwiękach wody i zapachu drewna. Tradycyjnie do budowy tężni wykorzystuje się tarninę, ale prezentowana w Pawilonie instalacja bazowała na dostępnym lokalnie drewnie kuromoji. Instalację stworzył interdyscyplinarny kolektyw artystyczny IP Group.
Aura
Autorzy: Olga Milczyńska, Wiesław Bartkowski, Jerzy Rogiewicz
Unikalny instrument łączący tradycyjne rzemiosło i naturalne materiały ze współczesną techniką cyfrową, z którego wybitny kompozytor i instrumentalista Jerzy Rogiewicz wydobył esencję
utworów Fryderyka Chopina. Inspirowane muzyką ludową i dźwiękami z natury. „Aura” składała się z ponad setki niezależnych modułów, można powiedzieć, że to „orkiestra” sterowana cyfrowo. Sercem każdego „instrumentu” był fragment wierzby, kojarzonej z Chopinem a pozyskanej z okolic Żelazowej Woli. Dzięki zastosowaniu metod sztucznej inteligencji, widzowie mogli subtelnie wpływać na ruch „Aury”, stając się współtwórcami spektaklu. Wykonawcami instalacji byli Wiesław Bartkowski, Olga Milczyńska i Jerzy Rogiewicz.
Generations
Autor: Marcin Ignac
Dynamiczna galeria łączyła parametryczne rośliny „Spirit Plant” i stanowiła indywidualny ślad każdej osoby, która odwiedziła Pawilon Polski przez sześć miesięcy trwania Expo i była także formą podziękowania . Instalacja podkreślała kreatywny potencjał Polaków w obszarze nowych technologii.
Wersy
Poeci: Krzysztof Czyżewski, Krystyna Dąbrowska, Jacek Dehnel, Jerzy Jarniewicz, Barbara Klicka, Jakub Kornhauser, Małgorzata Lebda, Urszula Zajączkowska
Inspirowane haiku poetyckie formy, liryczne miniatury autorstwa polskich poetów młodego pokolenia, były komentarzem do treści prezentowanych w Pawilonie. Wersy, zapisane na ścianach w różnych miejscach Pawilonu, stanowiły inspirującą formę dialogu z ekspozycją. Przy wejściu do sali koncertowej zadrukowane karteczki z poezją zapełniały całą ścianę.
Strefa „Nest” inspirowana była koncertami Chopina w Łazienkach Królewskich
w Warszawie. Nagrania utworów Fryderyka Chopina dostępne były na słuchawkach bezprzewodowych usytuowanych na stojaku na zewnątrz Pawilonu. Po założeniu słuchawek można było posłuchać muzyki fortepianowej w wykonaniu Janusza Olejniczaka. Instalacja powstała we współpracy z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina.
„Soundscape”, czyli muzyka, którą słychać w tle, to dźwięki polskiego krajobrazu: łąki, wody, deszczu, ptaków. Podkreślała ona związek między muzyką natury a tą stworzoną przez człowieka. Dźwięki natury połączone z elementami skomponowanymi inspirowane muzyką Chopina. Autorem instalacji był Michał Zygmunt.
Zaprezentowali się też polscy producenci gier komputerowych na Tokio Game Show pokazując
między innymi „Wiedźmina”. Pojawili się też animatorzy w strojach postaci z gier .
Program EXPO obejmował prezentacje województw, seminaria i misje gospodarcze.
Pawilon Polski na Wystawie Światowej w Osace został uhonorowany Złotą Nagrodą BIE przyznawaną przez Bureau International des Expositions (BIE) Gold Award) w kategorii pawilonów średniej wielkości (od 1 750 m² do 2 500 m²).
Nagrody: I miejsce za projekt wystawy w kategorii „Pawilony samodzielnie zbudowane – Typ A”
Nagroda srebrna za „Plantację Idei”prezentująca polskie innowacje i przełomowe rozwiązania technologiczne w strategicznych sektorach: rolno-spożywczym, medycznym, kosmetycznym, zielonych technologiach, IT/FinTech i gamingu, ukazując kreatywność i potencjał polskiej nauki i biznesu w budowaniu zrównoważonej przyszłości.
Nagroda brązowa w kategorii średnich pawilonów.
Wystawę odwiedziło ponad 1,3 miliona gości – 75% to Japończycy, a przed pawilonem ustawiała się nieprzerwanie ogromna kolejka. Wyróżnienie jest uhonorowaniem wysiłków wielu osób, które pracowały nad stworzeniem przestrzeni, gdzie spotkała się sztuka, technologia, nauka i emocje. Jury BIE doceniło nie tylko spójną i angażującą ścieżkę zwiedzania, lecz także oryginalność ekspozycji oraz znaczenie przesłania jakie niosło hasło Pawilonu Polski: „Polska. Dziedzictwo, które napędza przyszłość”.
Pawilon został umieszczony w zestawieniu „25 rzeczy, które warto zobaczyć na Expo 2025” dziennika „The New York Times”
Specjalnie na Expo 2025 w Osace, marka DeVu przygotowała limitowaną linię ekskluzywnych gadżetów, które promowały polskie rzemiosło: zestawy podróżne, kosmetyczki z haftem, opaski na rękę, notesy z haftem, Pokazano tradycyjne techniki – ręczne koronki, biżuteryjne aplikacje w połączeniu z nowoczesnym odważnym podejściem do designu.
Wystawiano biżuterię z bursztynem, prezentowano firmy produkujące kosmetyki i perfumy.
Marka RAVON, podjęła współpracę z Manufakturą w Bolesławcu, by stworzyć kolekcję BlueDot.
Zaproponowano potrawy kuchni polskiej : pierogi, bigos, zupę pomidorową, kompot a także polski chleb z białym serkiem.
Trzy razy dziennie odbywały się Recitale chopinowskie, a sala zawsze była zapełniona publicznością.
W polskim pawilonie wystąpiło wielu polskich muzyków, np. Leszek Możdżer czy Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”. Zaprezentowała się sama muzyczna czołówka a wśród niej artyści jazzowi a podczas Tygodnia Fryderyka Chopina zagrała Filharmonia Narodowa wraz z piosenkarką Natalią Kukulską i dyrygentem Adamem Sztabą a także ikona polskiego jazzu Urszula Dudziak . W ramach programu „Po! land” zaprezentowali się artyści zajmujący się sztukami wizualnymi, w tym instalacjami, performancem i wystawami . Zaprezentowano projekty wizualne, w tym wystawę Yuriko Sasaoki „Polonia x Skłodowska-Curie’s Magic Lab — The Power of Migration”.Tydzień Polskiej Kultury: (4-10 września) obejmował prezentację wielu polskich projektów jazzowych, takich jak EABS, Kwartet Hoshii, Aga Derlak Trio, Dominik Wania, Maciej Obara Quartet, Tomasz Hiwa Quintet, Sub Silento czy Babooshki. pianista jazzowy Nikola Kołodziejczyk. Ponadto odbyły się występy saksofonisty Sylwestra Ostrowskiego wraz z innymi muzykami
Paulina Przybysz: (w duecie z pianistą Grzegorzem Tarwidem) wystąpiła w ramach festiwalu Jazz from Poland.
Sinfonia Varsovia: wyruszyła w trasę koncertową po Japonii, grając w ośmiu miastach, w tym Osace i Tokio.
Koncert „Polskie Konstelacje” z udziałem m.in. Radzimira Dębskiego (JIMEK) i Amabile Philharmonic Orchestra zakończył program kulturalny Polski.
To wszystko robi ogromne wrażenie budząc podziw dla kreatywności twórców,
a ponieważ po zakończeniu targów każdy z wystawców zobowiązany był do rozebrania i zabrania swych konstrukcji, pozostawiając miejsce pustym, chętnie zobaczyłabym tę wystawę w Polsce, a Państwo ?