Witajcie Leniwce kawa gotowa ? 100 Dzisiejszy temat to – Teatr i Literatura wyspy Okinawa

Ponad 500 lat Kultury i Sztuki

Przez wieki mieszkańcy Okinawy rytmicznie bili w bębny i wcielali się w postaci z bogatej historii wyspy, tworząc niepowtarzalną sztukę, która przetrwała do dziś.
Tradycyjne teatry wyspy, takie jak Uchinaa Zashiki, Nishikawa-za i Yamada-za, są prawdziwymi skarbnicami kultury okinawskiej. Wkraczając w progi tych miejsc, to jakby wędrować w czasie, odkrywać przejawy życia i historii, które tkwią w tematach melodyjnych tańców, gestów i pieśni.
Okinawa ma własny dramat sceniczny kumiodori, który powstał w XVIII wieku w oparciu o japońskie dramaty teatrów nō i kyōgen. Kumiodori stworzony został z myślą o rozrywce dla chińskich posłów którzy przybywali do króla Riukiu. Kumiodori (tradycyjny teatr muzyczny) oraz Ryukyu Buyo (taniec sceniczny) są ściśle związane z Okinawą. Teatr Wyspy Okinawa nieustannie poszukuje świeżych inspiracji i znajduje je w twórczości współczesnych artystów teatralnych. Widzowie mają okazję obserwować zderzenie starożytnych mitów z nowoczesnym spojrzeniem na świat.
Każde przedstawienie przynosi ze sobą przebogatą gamę emocji, od wzruszenia poprzez zadumę do uśmiechu na twarzy.
Teatr Wyspy Okinawa to duchowe centrum Okinawczyków, które jest przyciągającą siłą dla turystów i entuzjastów sztuki z całego świata. Przedstawienia zaskakują swoich widzów kreatywnością i wyszukaną estetyką. W odbiorze teatr, chwilami bliższy pantomimie, to taniec połączony ze śpiewem i muzyką opartą na motywach ludowych wyspy. Kostiumami do spektakli są kimona, tkane zarówno w technice bashofu, jak i bingata, a uzupełnieniem kostiumów są nakrycia głowy odróżniające się całkowicie od japońskich. Przedstawienia są kameralne, dla małej widowni , jedno, dwuosobowa obsada, krótkie formy, mimo to pozostawiają niezapomniane wspomnienia.

i jeszcze słówko o literaturze

W literaturze okinawskiej ważną jest tradycja ustnego przekazu historii i mitologii, kiedy to arystokracja dworska zamieszkująca pałace królewskie przekazywała opowieści o odwadze, miłości i honorze. Te trudne do uwierzenia legendy, często oparte na rzeczywistych wydarzeniach, przekazują nam cenne dziedzictwo kulturowe Okinawy.

Jednym z najbardziej znanych dzieł literatury okinawskiej jest „Chūzan Seikan”, autorstwa Shō Hashi – założyciela pierwszego królestwa na wyspie. To epickie opowiadanie, powstałe w XV wieku, przenosi czytelnika w czasy walk o dominację nad Okinawą. Dzięki bogactwu szczegółów historycznych i mistycznym elementom, jawi nam nie tylko opis terytorialnych zmagań, ale również wewnętrzne rozterki postaci.
Niezwykłą mocą oddziaływania na czytelnika mają też dzieła pisane w trakcie II wojny światowej. Okinawa stanowiła strategiczne miejsce walki między amerykańskimi, a japońskimi siłami zbrojnymi, była areną jednej z najbardziej krwawych bitew w historii. To właśnie w tym czasie powstał utwór taki jak „Kōkū Kageki”, napisany przez Higashi Jun’i, który opisuje dramatyczne doświadczenia ludności wyspy, podczas wojny. Tekst ten jest nie tylko dokumentem tragicznych wydarzeń, ale również wyrazem siły i determinacji Okinawczyków w obronie wyspy.
Współczesna literatura okinawska kontynuuje bogatą tradycję opowiadania historii tej magicznej wyspy. Jeden z najważniejszych autorów, Medoruma Shun, znany jest z dzieł takich jak: „In the Woods of Memory”, czy „The Rainbow Bird”. Jego teksty głęboko wpisują się w koloryt lokalnej społeczności, przedstawiając zarówno jej codzienność, jak i zmagania związane z postkolonialną przeszłością Okinawy.

Dawna literatura Okinawy rozwinęła się w oparciu o język japoński (pismo kana). Najstarszą formą literacką sięgającą XII wieku jest omoro. Omoro były pieśniami ludowymi i opowiadały o najstarszych dziejach Riukiu. W XVI i XVII wieku zostały zebrane w antologię omoro sōshi.

Z Okinawy wywodzi się poezja ryūka – czterowersowa pieśń licząca 30 sylab (8-8-8-6). Ryūka narodziła się w ok. XV-XVI wieku i szybko rozpowszechniła na wszystkich wyspach, od Amami po Yaeyama (na Amami jest znana jako shimauta). Do jej rozwoju przyczynił się importowany z Chin instrument sanshin.

W literaturze Riukiu obserwujemy brak prozy.

Współczesna literatura Okinawy jest pisana w języku japońskim oraz nastawiona głównie na japońskiego czytelnika, chociaż pisarze chętnie sięgają po lokalny dialekt riukiuański, który nadaje jej swoistego kolorytu. Wśród znanych twórców uhonorowanych prestiżową nagrodą literacką im. Akutagawy są: Tatsuhiro Ōshiro, Mineo Higashi, Eiki Matayoshi i Shun Medoruma. Mieszkańcy wysp Riukiu posługiwali się pierwotnie językiem, (który choć spokrewniony z japońskim) dla ludności czterech głównych wysp był i pozostaje całkowicie niezrozumiały.

W dialekcie tym zapisane są pieśni omoro,

Przy okazji poruszę temat złożonego problemu tożsamości Okinawiańczyków.

W drodze modernizacji i asymilacji z państwem japońskim, obszar prefektury Okinawa został poddany agresywnej polityce językowej zmierzającej do eliminacji języków lokalnych na rzecz jednojęzyczności, czyli używania standardowego języka japońskiego , przynajmniej w strefach publicznych, szkołach i urzędach. Ponadto opanowanie biegłości w języku japońskim łączyło się z gwarancją polepszenia materialnego bytu oraz społecznego awansu. Oba te czynniki doprowadziły do zerwania przekazu międzypokoleniowego języków riukiuańskich. Można stwierdzić, że najmłodsi rodzimi użytkownicy języków riukiuańskich urodzili się w latach pięćdziesiątych XX wieku. Dla tych języków oznacza to naturalnie stan poważnego zagrożenia wyginięciem w ciągu najbliższych dwudziestu–trzydziestu lat. Żaden z riukiuańskich języków nie został do dzisiaj formalnie uznany przez państwo japońskie za język mniejszościowy. Pozostaje to w zgodzie z polityką współczesnych rządów japońskich, pielęgnującą wizję Japonii jako państwa homogenicznego i opierającą się oficjalnemu uznawaniu statusu jakichkolwiek mniejszości. Języki riukiuańskie do dzisiaj nie mogą liczyć na formalne środki ochrony, takie jak odgórne wprowadzenie ich do administracji, edukacji czy mediów.

Tym niemniej, świadomość oraz postawy dotyczące sytuacji i wartości shimakutuba ( shima-wyspa, kutuba-język) uległy w ciągu ostatnich dwudziestu lat wyraźnej zmianie na korzyść lokalnych języków. Symbolem tego zjawiska jest przełomowa inicjatywa sejmiku prefektury Okinawa z 2006 r polegająca na ogłoszeniu dzień 18 września Shimakutuba-no hi, Dniem Języków Małych Ojczyzn. Było to bezprecedensowe działanie zachęcające do ochrony i rewitalizacji shimakutuba ze strony organów samorządowych . Następnie, w 2009 r wraz z trzecią edycją Atlas of the World’s Languages in Danger, UNESCO wyznaczyło na mapie Japonii osiem języków zagrożonych, w tym sześć odrębnych języków na terytorium dawnego Królestwa Riukiu. Tego rodzaju zainteresowanie i uznanie riukiuańskiej różnorodności językowej okazane przez międzynarodowy autorytet instytucjonalny najwyraźniej zachęciło zarówno mieszkańców Okinawy, jak i reszty Japonii do przewartościowania poglądów na temat miejscowych języków ( część o literaturze – na podstawie tekstu Adama Bednarczyka).

Drodzy czytelnicy, udało mi się ukończyć maraton, dziś bowiem to 100-tny odcinek, zwalniam tempo, felietony będą się ukazywać, jeśli dacie znać, że chcecie czytać, to be continued.