Co roku w Japonii 80 tysięcy ludzi przepada bez wieści (w Polsce 17-20 tys.). Część z nich to „johatsu” – ci, którzy znikają celowo, żeby uciec od swojego dawnego życia.
„Johatsu” w języku japońskim oznacza „zaginięcie” lub „wyjście z obiegu”. To zjawisko polegające na nagłym opuszczeniu swojej rodziny, pracy i społeczności, bez żadnego wytłumaczenia. Przyczyny tego zjawiska są różnorodne, ale często wynikają z presji społecznej, zbyt wysokich oczekiwań rodziny, czy trudności w radzeniu sobie z problemami emocjonalnymi. Kultura japońska przypisuje ogromne znaczenie sukcesowi zawodowemu i osobistemu, co może powodować uczucie bezsilności i braku perspektyw na przyszłość u wielu ludzi.
Zjawisko „johatsu” jest szeroko komentowane w kulturze japońskiej budząc wiele kontrowersji. Osoby decydujące się na taki krok, starają się zacząć życie od nowa w zupełnie innym miejscu, zmieniając tożsamość i porzucając wszystko co znali, nie pozostawiając po sobie nawet śladu. Dla bliskich to szok, wiele pytań i bólu.
„Johatsu” jest także przedmiotem zainteresowania mediów oraz badaczy społecznych, którzy starają się zrozumieć przyczyny i skutki tego zjawiska.
Andreas Hartmann i Arata Mori – reżyserzy filmu dokumentalnego „Zniknąć bez śladu”, próbują odpowiedzieć na pytanie – co powoduje tę desperacką ucieczkę ?
Odkryli np. istnienie specjalistycznych firm, które pomagają ludziom zniknąć i rozpocząć nowe życie.
„Johatsu”- ludzie znikający niespodziewanie, aby uciec od dawnego życia. Co nimi kieruje? Jak sobie radzą? Reżyserzy wskazują na jedno ze źródeł np. – religię : „W religii chrześcijańskiej istnieje jeden Bóg, więc cokolwiek zrobimy, zawsze będziemy przed nim odpowiadać; nigdy nie uciekniemy od naszych win. W Japonii jest wielu bogów; każde miasto, każda prefektura mają swoje bóstwa, więc wystarczy zmienić miejsce zamieszkania, żeby zacząć od nowa, przed innym bogiem, „z czystą kartą„.
Twórcy filmu „Zniknąć bez śladu” przeprowadzili szczegółowe badania, oraz rozmowy z ekspertami, aby lepiej zrozumieć motywy i konsekwencje zniknięć „Johatsu” . Opowiedzieli wzruszające historie ludzi, którzy z różnych powodów postanowili opuścić swoje dotychczasowe życie, często zmagając się z problemami psychicznymi i społecznymi.
To portret zagubionych dusz, próbujących odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Ukazuje nie tylko chwile smutku, tęsknoty i nadziei na lepsze jutro, ale również skłania do refleksji nad własnym życiem i podejmowanymi decyzjami.
Dzięki starannemu opracowaniu materiału oraz dogłębnemu zrozumieniu psychiki bohaterów, „Zniknąć bez śladu” to film nie tylko o zjawisku „Johatsu”, lecz także o ludzkich emocjach i relacjach.
W ciągu ostatnich lat narasta też problem samobójstw wśród młodych Japończyków. Statystyki pokazują alarmujący wzrost liczby przypadków, szczególnie wśród osób w wieku nastoletnim i młodych dorosłych. Psychologowie próbują odczytać skomplikowane przyczyny, prowadzące do decyzji o odebraniu sobie życia. Często są to ludzie, którzy nie potrafią odnaleźć się we współczesnym świecie, nie akceptują presji otoczenia, oczekiwań społecznych, walcząc z własnymi demonami.