Planując podróż do Japonii warto zapoznać się ze zwyczajami panującymi w tym kraju, bowiem znając odmienne od europejskich zachowania można uniknąć nieporozumień i okazać szacunek Japończykom i ich kulturze.
W Japonii istnieje wiele norm kulturowych i nieznane nam etykiety.
Oto kilka rzeczy, których nie wypada tam robić:
1. **Nie zostawiaj napiwków**:
W Japonii dawanie napiwków nie jest praktykowane i może być uznane za obraźliwe. Obsługa jest zazwyczaj wliczona w cenę.
Podstawowym zwyczajem w japońskich restauracjach, kawiarniach i barach, ale także w taksówkach czy hotelach jest brak napiwków. Panuje tu przekonanie, że jeśli ktoś pracuje za określoną sumę pieniędzy, to całkowicie się na nią zgadza i nie potrzebuje dodatkowego wynagrodzenia. Japończycy nie chcą mieć także nieprzyjemności związanych z nieopodatkowanym dochodem. Dlatego w restauracjach wszelkie napiwki są zwracane razem z resztą. Zamiast zostawiania dodatkowej zapłaty warto po prostu pochwalić otrzymany posiłek.
W dobrym guście jest również zjedzenie potraw do końca. Pozostawienie części posiłku na talerzu może obrazić kucharza lub gospodarza, który uzna, że przygotowane danie nam nie smakowało. Wystrzegajmy się także jakichkolwiek zabaw pałeczkami, a już na pewno nie należy wbijać pałeczek pionowo w ryż ani przekazywać jedzenia z pałeczek do pałeczek, ponieważ przypomina to rytuały pogrzebowe. Nie trzeba się natomiast przejmować mlaskaniem czy siorbaniem. Zachowanie uważane w Polsce za nieeleganckie, w Japonii jest komplementem dla kucharza.
2. **Nie rozmawiaj głośno w miejscach publicznych**:
W środkach transportu publicznego, takich jak pociągi czy autobusy, należy zachować ciszę i unikać głośnych rozmów. Musimy pamiętać o tym, by nie rozmawiać głośno przez telefon i nie słuchać muzyki przez głośniki. Jeśli chcemy zadzwonić do kogoś lub odebrać ważny telefon, najlepiej udać się na sam koniec składu. Rozmowa powinna być krótka i cicha. Zasady te podczas podróży dotyczą również rozmów twarzą w twarz. Nieszablonowym rozwiązaniem w japońskim metrze są także specjalne wagony tylko dla kobiet. Wprowadzono je w odpowiedzi na liczne incydenty związane z niestosownym zachowaniem mężczyzn względem kobiet w zatłoczonych pociągach.
3. **Nie wskazuj palcem**:
Pokazywanie palcem na ludzi lub przedmioty jest uważane za niegrzeczne. Zamiast tego można używać całej dłoni do wskazywania.
4. **Nie spóźniaj się**:
Punktualność jest bardzo ważna w Japonii, zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym.
5. **Nie wchodź do domu w butach**:
Przed wejściem do japońskiego domu należy zdjąć buty i pozostać np. w skarpetkach (natomiast zakładamy kapcie specjalnie przygotowane przy wejściu do toalety). Buty zdejmujemy także w budynkach użyteczności publicznej (np. tradycyjnych restauracjach lub świątyniach ). To nie tylko wyraz szacunku dla gospodarza czy rangi miejsca, ale i dbałość o kosztowne, delikatne maty tatami, którymi pokrywane są podłogi. Łatwo je zabrudzić lub zniszczyć.
6. **Poruszanie się po japońskich miastach **
Już samo poruszanie się po japońskich miastach może być dla Europejczyków nie lada wyzwaniem. Przede wszystkim ruch jest lewostronny, zarówno na jezdni, chodniku, jak i schodach. Tych ostatnich w Japonii nie brakuje – sklepy, galerie i dworce są zazwyczaj wielopoziomowe. Na ruchomych schodach lewa strona zarezerwowana jest dla osób stojących, natomiast z prawej korzystają ludzie, którzy się spieszą. Warto pamiętać o tym, by ustępować im miejsca. Stosujmy się także do przepisów drogowych. Uwaga ! Osoby przyzwyczajone do prawostronnego ruchu wchodząc na jezdnię patrzą w lewo , by upewnić się czy nic nie nadjeżdża, w Japonii odwrotnie ! patrzymy w prawo !. Przechodzenie na czerwonym świetle może zaś zostać potraktowane nawet jako celowa próba zrobienia sobie krzywdy.
7. ** Savoir-vivre w metrze i na dworcach **
W większych japońskich miastach, jak Tokio, Osaka czy Kioto, na pewno będziemy korzystać z metra lub kolei. Zwyczaje panujące w podziemiach również mogą wprawić nas w osłupienie. W godzinach szczytu jest tam bardzo tłoczno, dlatego na niektórych stacjach możemy nawet spotkać tzw. upychaczy, którzy pomagają ludziom zmieścić się do przepełnionych wagonów. Czekając na pociąg należy ustawić się kolejce. Japończycy bardzo zwracają uwagę na przestrzeganie tej zasady. Kolejki pozwalają uniknąć przepychania podczas wsiadania. Oczywiście najpierw należy przepuścić wysiadających pasażerów. Co ciekawe, pociąg sterowany elektronicznie, zatrzymuje się dokładnie tak, by drzwi otworzyły się na wprost oczekujących na podróż ludzi.
8. **Nie czyść nosa publicznie**:
Wydmuchiwanie nosa w miejscach publicznych jest uważane za niegrzeczne. Lepiej jest udać się do łazienki lub zrobić to dyskretnie. W Japonii traktowane jest to jako zabieg higieny osobistej, który powinno się wykonywać wyłącznie w ustronnym miejscu. Będąc tam nie będziemy mieli także problemu z utylizacją chusteczki. Niestety, ze względów bezpieczeństwa ( np. bomba) na ulicach brakuje koszy na śmieci, a mieszkańcy miasta noszą rzeczy do wyrzucenia czy puste opakowania ze sobą i segregują je w domach. Japonia ma skomplikowany system segregacji odpadów, którego należy przestrzegać.
9. **Nie dotykaj ludzi bez potrzeby**:
Japończycy cenią sobie przestrzeń osobistą, więc jest zalecane unikanie niepotrzebnego dotyku, takiego jak przytulanie czy poklepywanie po plecach. Na ulicach Tokio, Jokohamy czy Osaki niemile widziane jest przeklinanie, głośne zachowywanie się czy okazywanie czułości.
10. **Nie jedz i nie pij podczas chodzenia**:
Spożywanie posiłków w ruchu jest postrzegane jako brak dobrych manier. Lepiej jest usiąść i zjeść w wyznaczonym miejscu, w restauracji lub domu .
11. **Palenie papierosów**
Specjalne zasady obowiązują także palaczy papierosów. Palić można tylko w specjalnie wskazanych strefach. Uwaga jednak na restauracje i bary – tam często zakaz nie obowiązuje.
12. **Zasłaniamy tatuaże**
Mieszkańcy Kraju Kwitnącej Wiśni mają specyficzne podejście do tatuaży. Japońskie prawo zezwoliło na ich noszenie dopiero w 1948 roku. Wcześniej był to symbol związany z wykluczeniem oraz grupami przestępczymi Yakuzy. Miejscowi traktują ciało jako prezent dany nam przez rodziców i uważają, że należy je wyjątkowo szanować. Do dziś osoby posiadające tatuaże mogą mieć problemy z wejściem np. do onsen, czyli tradycyjnej japońskiej łaźni z gorącymi źródłami.
Znajomość tych zasad pomoże w lepszym zrozumieniu i poszanowaniu japońskiej kultury.