Shamisen (三味線) to instrument muzyczny, który został wprowadzony do Japonii z Chin poprzez Okinawę pod koniec XVI wieku. Ten chiński instrument smyczkowy, zwany „Sanshin”, rozwinął się w jeden z charakterystycznych instrumentów Okinawy. Następnie. został przetransportowany statkiem do Osaki i przez lata przekształcił się w dzisiejszy Shamisen.
Shamisen został udoskonalony przez ślepego buddyjskiego mnicha Biwa Hōshi, który podróżował po całej Japonii i grał na swoim instrumencie, lutni (Biwa).
Najpierw Shamisen było używane tylko jako instrument akompaniujący. Później rozpowszechniło się w różnych dziedzinach jako instrument solowy, na przykład w muzyce artystycznej, ludowych piosenkach i przebojach.
Historia Shamisen nie jest tak stara w porównaniu do historii Koto, ale oba instrumenty rozwijały się równolegle.
Shamisen jest trójstrunnym instrumentem, który ma wydłużony gryf podobny do gitary, ale w przeciwieństwie do gitary nie posiada progów ani podstrunnicy. Dlatego nie zawsze jest łatwo muzykowi trafić właściwy dźwięk.
Na podstawie szerokości i grubości gryfu,
Shamisen można ogólnie podzielić na trzy typy:
– Futo-sao: ma najszerszy gryf, o szerokości ponad 3,0 cm i jest używany w żywym stylu muzyki Gidayū-bushi (muzyka Bunraku), Jōruri i Min’yō (pieśni ludowe). Szczególnie Tsugaru-Shamisen jest używane do dynamicznej gry solowej.
– Chū-sao: szerokość gryfu wynosi między 2,6 cm a 3,0 cm. Mistrz instrumentu, który uczył się stylu gry „Jiuta”, używa instrumentu „Chū-sao”. Jiuta w porównaniu do Tsugaru-Shamisen charakteryzuje się bardziej subtelnym i delikatnym brzmieniem. Jiuta zawiera elementy klasycznej muzyki japońskiej.
– Hoso-sao: ma najwęższy gryf o szerokości około 2,6 cm. Hoso-sao jest używane w teatrze Kabuki i często w muzyce Geisha.
Kwadratowy korpus Shamisen jest pokryty skórą z przodu i z tyłu, aby wzmocnić dźwięki. Shamisen jest nie tylko instrumentem strunowym, ale również membranofonem.
Podczas gry używa się kostki o kształcie liścia miłorzębu japońskiego. Shamisen jest też nieodłącznym elementem japońskiej muzyki ludowej, zwanej min’yō. Jednakże, skalę muzyczną shamisenu, znaną również jako jiuta-ryū, można również spotkać w innych gatunkach muzyki japońskiej.
Jiuta-ryū opiera się na pentatonice, czyli pięciotonowym systemie skalarnym. W skali tej mamy pięć podstawowych dźwięków, które tworzą podstawę melodii: tonikę (dźwięk akordowy), sekundę małą, tercję małą, kwintę i sekstę małą. Ta prostota sprawia, że muzyka shamisenu emanuje subtelnym pięknem, jednocześnie otwierając przed nami szeroki wachlarz wyrażeń emocjonalnych.
Zawodowy muzyk grający na shamisenie doskonale rozumie różne sposoby wykorzystania tej skali. Od melancholijnych ballad po dynamiczne tańce. Umiejętność używania skal muzycznych jest kluczowa dla tworzenia bogatej narracji muzycznej.
Polecam dwie młode instrumentalistki specjalizujące się w grze na shamisen, pięknie łączą tradycję z nowoczesnością
Shamisen Girls Ki&Ki – Tsugaru Jongara Bushi
Shamisen Under The Cherry Blossoms II – Ki&Ki 輝&輝 津軽三味線