Dzisiejszy temat to – Geta (下駄)
Dziś skierujemy wzrok ku ziemi i zatrzymamy się na japońskich stopach, a dokładniej na tym co Japończycy na nich noszą.
Tradycyjnymi japońskimi butami, które Japończycy noszą od setek lat są drewniane Geta.
To wyjątkowe obuwie ma zarówno funkcję praktyczną, jak i estetyczną, a jego historia sięga czasów feudalnej Japonii. Geta (下駄) – to rodzaj japońskiego buta z płaską drewnianą podeszwą (台 dai „stojak”) uniesioną na jednym lub więcej „zębów” (歯 ha). Stopa utrzymuje getę między palcami za pomocą materiału w kształcie litery V (鼻緒, hanao). Geta noszone są do japońskich szat, takich jak kimono, czy yukata, szczególnie latem, czasami z tradycyjnymi skarpetkami do kostek, zwanymi tabi (足袋). Geta mogą nosić zarówno mężczyźni, kobiety, jak i dzieci, a ich krój jest dostosowany do wieku i płci.
Wielkość i wysokość geta zależy od okazji i pory roku, jednak tradycyjne modele są wyższe, co pomaga uniknąć zabrudzenia kimona. Geta można łatwo założyć i zdjąć. Jest to ważne w Japonii, gdzie buty są zawsze zdejmowane zaraz po wejściu do domu i tam gdzie zabronione jest wchodzenie w nich na maty tatami (畳). W mieście Kaminoyama (上山) w prefekturze Yamagata (山形県 Yamagata-ken) odbywają się coroczne zawody w rzucaniu getą (げた飛ばし大会 Geta Tobashi Taikai), podczas których zawodnicy starają się rzucić getę jak najdalej, jednym ruchem stopy. Buty wydają charakterystyczny dźwięk „klakania” na twardych powierzchniach. W języku japońskim istnieje nawet onomatopeiczne słowo, które go opisuje – karankoron (カランコロン). W niektórych przypadkach użytkownicy wykorzystują paski starych opon rowerowych, aby wytłumić karankoron.
Istnieje wiele odmian geta, z których każda ma swoją unikalną cechę. Jednym z najpopularniejszych rodzajów są „Pokkuri Geta”, które zbudowane są z cienkich deseczek wykonanych z lakierowanego drewna zdobionych wzorami. Te geta noszone są często do formalnego kimona.
Inną wersją geta są „Tengu Geta”. Charakteryzują się one wydłużonymi konstrukcjami nośnymi , które mogą mieć nawet do kilkudziesięciu centymetrów wysokości. Wykorzystuje się je podczas festiwali i ceremonii, gdzie tancerze wykonują dynamiczne tańce z akrobatycznymi figurami. Takie właśnie wkłada Oiran podczas parady.
Tengu Geta – unikalne i urocze obuwie. Nazwa „Tengu” pochodzi od istot o tej samej nazwie, które występowały w japońskich mitach. Legenda mówi, że Tengu były duchami gór i lasów, które potrafiły zmieniać swój wygląd i wpływać na losy ludzi. Buty Tengu Geta zostały nazwane na cześć tych istot, ze względu na ich ekscentryczny wygląd. Cechują się bowiem charakterystycznymi noskami w kształcie dziobów ptaka- Tengu. Wierzono, że Tengu przynoszą szczęście i chronią przed złymi duchami.
Rozpoznawalnym elementem Tengu Geta jest ich charakterystyczna podeszwa. Składa się ona z dwóch drewnianych bloków – jeden większy, który nosi stopę, oraz – drugi mniejszy, umieszczony w poprzek pod palcami. Takie rozwiązanie wpływa na specyficzny sposób chodzenia.Warto również zaznaczyć, że buty Tengu Geta są często zdobione artystycznymi wzorami i ręcznie rzeźbionymi detalami. Dekoracje takie jak : kwiaty, smoki, czy symbole szczęścia, dodają uroku tym butom.
Dzisiaj obuwie Tengu Geta jest cenione przez wielu Japończyków, którzy szukają oryginalnego obuwia wśród mnogości masowych produktów.
Tengu Geta to istna perła w świecie butów. Te buty, często wykonane z drewna, były noszone przez samurajów i aktorów kabuki.
Dzięki odpowiedniej konstrukcji, pomagały utrzymać rytmiczny chód, charakterystyczny dla tradycyjnych tańców japońskich.
Nie można również zapomnieć, o różnych rodzajach Tengu Geta, które powstawały wraz z upływem czasu. Wśród najpopularniejszych wariantów znajduje się „Ashida Geta”, które charakteryzują się dodatkowym drewnianym uchwytem, mającym na celu stabilizację stopy. Były popularne wśród samurajów, przyczyniając się do większej sprawności w walce.
„Pokkuri Geta” – bardziej wyszukane, były często używane przez gejsze i uczestników tradycyjnych ceremonii. Pokkuri Geta różnią się od innych rodzajów Geta komfortem noszenia.
Kolejnym rodzajem Geta są Inashi Geta. Są wygodne i praktyczne. Po raz pierwszy pojawiły się w okresie Heian (794-1185 ) i od tamtego czasu stały się nieodłącznym elementem japońskiej kultury. Inashi Geta, nazwane tak ze względu na sposób ich noszenia – nashi” oznacza „bez skarpetek”.”Inashi Geta” są specjalnie zaprojektowane dla osób wykonujących pracę na polu. Mają one bardzo szerokie podeszwy, które zapewniają stabilność i umożliwiają chodzenie po nierównym terenie bez utykania w ziemi. Ich wyjątkowy projekt dobrze sprawdza się również w okresie deszczowym, eliminując ryzyko wpadania w błoto.
Ostatnim rodzajem Inashi Geta jest „Geba Geta”. Charakteryzują się one dodatkowymi elementami, takimi jak gwoździe i ozdobne motywy. Buty te były szczególnie popularne wśród artystów ulicznych, tancerzy i muzyków, którzy nosili je podczas występów. Geba Geta nadają się również świetnie jako ciekawy dodatek do japońskiej mody ulicznej.
Japońskie buty „Zori” – piękno i funkcjonalność. Od wieków Japonia słynie z produkcji wysokiej jakości i estetyki wyrobów, a japońskie buty „Zori”, nie są wyjątkiem. Wciąż popularne i noszone na co dzień przez Japończyków.
Historia tych butów sięga aż do VII wieku, kiedy to, ich noszenie było zarezerwowane dla członków cesarskiej rodziny. Jednak wraz z upływem czasu, Zori stały się powszechnie dostępne dla wszystkich warstw społecznych. Ich charakterystyczna konstrukcja to cienka, płaska podeszwa wykonana z drewna lub skóry, osadzona na dwóch elastycznych płaskich paskach , które otaczają stopy.
Istnieje wiele rodzajów Zori z których każdy ma swoje unikalne cechy i przeznaczenie. Tradycyjne modele takie jak „Waraji” są wyplatane z traw, często trzciny ryżowej, co czyni je lekkimi i wygodnymi w noszeniu. Kiedyś były to popularne buty codzienne dla pracowników rolnych i rybaków. Ten styl butów jest również często używany podczas letnich festiwali, będąc częścią folkloru.
Warte uwagi są „Zori” wykonane z materiałów takich jak jedwab lub bawełna, które są bardziej eleganckie i idealne do noszenia z formalnymi strojami, w szczególności przez kobiety, które dbają o każdy detal swojej garderoby.
Różne regiony Japonii słyną z tworzenia unikalnych wzorów butów, od geometrycznych motywów, po kwiatowe kompozycje. Każdy model ma swoje znaczenie i symbolizuje różne aspekty życia takie jak: szczęście, zdrowie czy pomyślność.
Warto wspomnieć też o skarpetkach dwupalczastych Tabi noszonych do każdego z omawianych modeli. Dla kobiet- białych, bawełnianych, zapinanych na skobelek tuż przy kostce. Jest też wersja męska z grubszego materiału przypominającego brezent – ciemna, prawie do kolan (używane przez robotników na budowie).
Wracając do geta, mimo że mają długą historię, tradycję, są ważnym elementem dziedzictwa kraju i coraz więcej osób wybiera bardziej wygodne obuwie, to geta mają wciąż swych wyznawców. Dzięki swojej eleganckiej prostocie i niepowtarzalnemu brzmieniu drewnianych podeszew, geta pozostają ikoną mody japońskiej. Przechodząc przez wieki, te tradycyjne buty zyskały reputację nie tylko jako element stroju, ale również jako przedmiot sztuki, który nosi w sobie historię i symbolikę japońskiego społeczeństwa.
A teraz krótkie podsumowanie.
Geta „Pokkuri Geta” „Tengu Geta” „Inashi Geta” „Geba Geta” „Ashida Geta” „Zori” „Waraji”- na to wszystko w Polsce mówimy „japonki” . Myślę, że teraz spojrzycie na popularne japonki trochę inaczej. Japonia to kraj , w którym przeszłość przeplata się z nowoczesnością. Na ulicach zobaczycie i geta i zori a teraz Air Maxy, których nowy model designem wyraźnie nawiązuje do zamierzchłych czasów.